Bucak Müftülüğü
Bucak Müftülüğü
Giriş Tarihi : 23-05-2020 16:55

ZEKÂT İBADETİ VE FITIR SADAKASI İLE İLGİLİ FIKHÎ HÜKÜMLER 2

Yeryüzünün halifesi ve yaratılanların en mükemmeli olan insanoğlu, medenîdir, tek başına değil hemcinsleri ile yaşar. Irkı, rengi, ahlakî yapısı, gücü, yetenekleri, dünya nimetlerinden yararlanabilme imkânı, rızkı ve kazancı farklı farklıdır. Kuran-ı Kerim’de Rabbimiz şöyle buyuruyor; ‘’Şüphesiz Rabbin, dilediğine rızkı bol bol verir ve ( dilediğine) kısar. Çünkü O, gerçekten kullarından haberdardır ve onları görmektedir.’’  Rızkın insanlara bol bol değil de kimilerine az verilme nedeninin cevabını yine Kur’an-ı Kerim’de buluruz; ‘’Allah rızkı kullarına (hepsine birden) bol bol verseydi, yeryüzünde mutlaka azgınlık ederlerdi. Fakat O, rızkı dilediği ölçüde indirir.’’

Bir toplumda zengin ve fakir arasındaki dengenin uçuruma dönüşmemesi için Rabbimiz zekât müessesesini tanzim etmiş , bu ibadetin usul ve fıkhî ayrıntıları fıkıh kitaplarımızda yer almıştır. Daha önceki makalelerimizde bu konunun birinci bölümü işlenmiş olup, bu yazımızda zekât ile ilgili sorulan sorulara cevap verilmeye devam edilecektir.

*Emlakçılar, mülkiyetlerindeki gayrimenkullerin zekâtını vermekle yükümlü müdür? Emlakçıların ticari amaçlı olarak alıp sattıkları gayrimenkuller zekâta tabiidir. Bu mallardan, kişinin borçları çıkarıldıktan sonra değeri nisap miktarına ulaşmış ve üzerinden bir yıl geçmiş ise kırkta bir(%2.5)oranında zekât verilir.

*Zekât ve fitre hayır kurumlarına verilebilir mi? Zekât ve fitrenin şartlarından biri fakirin mülkiyetine geçme (temlik) şartı vardır. Bu nedenle fakirlere vermek üzere zekât ve fitreleri ayrı bir fonda toplayıp, Tevbe suresi 60. Ayetinde belirtilen yerlere sarf ettikleri bilinen, her bakımdan güvenilen kimseler eliyle yönetilen dernek, kurum ve yardımlaşma fonlarına zekât ve fitre verilmesinde bir sakınca yoktur.

Söz konusu dernek ve vakıflar böyle zekâtları vekâleten almış, henüz ergenlik çağına varmamış çocuklara verilirken de, çocukların veliliğini yapan kişilerden de vekâlet almak gerekir. Adı geçen vakıf ve kuruluşlar tedavi gören ancak fakir olmayan insanlara zekât, fitre, fidye gelirlerinden harcama yapamaz.

*Vergi zekât yerine geçer mi? Vergi bir vatandaşlık görevidir; zekât ise dini bir yükümlülüktür. Ayrıca zekât ile vergi, yaptırım kaynağı, temel gaye, oran, miktar ve harcanacağı yerler bakımından birbirinden farklıdır. Bu itibarla, devlete ödenen vergiler zekât yerine geçmez. Zekâtın ayrıca verilmesi gerekir.

*Ramazan ayında belediye, dernek veya vakıflarca hazırlanan iftar yemekleri, aşevlerinden dağıtılan yemekler zekât ve fitre yerine geçer mi? Belediye, dernek veya vakıflarca hazırlanıp ikram edilen iftar yemekleri zekât yerine geçmez. Çünkü bu ikramda zekâtın şartı temlik bulunmadığı gibi, iftar yemeği yiyenler arasında kendilerine zekât verilmesi caiz olmayan birçok kişi de bulunmaktadır. Ancak hazırlanan yemekler zekât niyeti ile sadece fakirlere ve yoksullara ulaştırılırsa zekât yerine geçer.

*İçki, kumar gibi haramları işleyen kimseye zekât ya da fitre verilebilir mi?  Zekât, Tövbe Sûresi 60. Ayetinde sayılan başta yoksullar olmak üzere sekiz sınıf insana verilir. Dolayısıyla bu görevin yerine getirilmesi sırasında dini hassasiyeti olan fakirlere öncelik verilmesi tavsiye edilirse de Müslüman olmak kaydı ile bazı haramları işleyenlere de verilebilir. Gayrimeşru işler yapan ve verilen zekâtı bu işlere harcayacağı tahmin edilen yoksul kimseye ailesinin ihtiyaçlarını göz önüne alarak zekât vermek gerektiğinde, zekâtın nakit olarak değil de gıda ve giyim eşyası olarak verilmesi uygun olur.

*Fakir kiracıdan alınacak kira bedeli alınmayarak zekâta sayılabilir mi? Zekâtın geçerli olması için temlik şarttır. Bu da zekâtın fiilen teslim edilmesiyle gerçekleşir. Buna göre, bir kimseye borç verirken zekâta niyet edilmediği, daha sonra da bu parayı zekâta saymaya niyet edildiği zaman, paranın kendisi ortada bulunmadığı için temlik gerçekleşmiş olmaz. Temlik gerçekleşmediği için de zekât olmaz.

*Damat ve geline zekât verilebilir mi? Fakir olan damada ve geline zekât verilebilir. Çünkü bunlarla zekâtı veren kişi arasında usûl ve fürû(bakmakla yükümlü olunan kişiler) ilişkisi olmadığı gibi, zekât veren şahıs bunlara bakmakla yükümlü de değildir.

*Zekât verilen kişinin zengin olduğu ortaya çıkarsa ne yapmak gerekir? Zekât verecek kişi kime zekât vereceğini araştırmalıdır. Tüm araştırmalarına rağmen daha sonra zekât verdiği kişinin uygun olmadığı ortaya çıkarsa, verilen zekât geçerli olur. Fakat hiçbir araştırma yapmadan zekât verilir de, uygun kişi olmadığı ortaya çıkarsa yeniden vermesi gerekir.

*Arazi mahsulünden zekât verilmesi gerekir mi? Odun ve ottan başka topraktan elde edilen her türlü ürünün nisap miktarına ulaşması (650 kg)  halinde zekatının verilmesi gerekir. Mahsulün zekâtı verilmesinde toprağın işlenmesi ve su kullanımı esas olarak alınmaktadır. Buna göre arazi, emek sarf edilmeden yağmur, nehir, dere, ırmak ve bunların kanallarıyla sulanıyorsa çıkan mahsulün 110’i; kova dolap gibi emekle veya suyun ücretle alınması, motorla sulama gibi masraf gerektiren bir yolla sulanıyorsa 1/20'i zekât olarak verilir.

*Öşrü verilen mahsul, elden çıkarılmayıp muhafaza edilirse ve üzerinden bir sene geçerse, bu mahsule yeniden zekat ve öşür gerekir mi? Öşrü verilen tarım ürünleri üreticisi tarafından paraya dönüştürülmedikçe, ürün olarak ambarda ne kadar kalırsa kalsın yeniden öşrü verilmez,

* Farklı ayarlarda altını bulunan bir kimse zekâtını nasıl hesaplar? Zekâta tabi olma açısından altındaki ayar farkı önemli değildir. Çünkü hangi ayarda olursa olsun sonuç itibarıyla altın hükmündedir. Buna göre farklı ayarlarda da olsa bütün altın çeşitleri tek başlarına veya diğer ayardaki altınlarla birlikte toplam ağırlıkları 80,18 gr. ulaştığında diğer şartları da taşıması halinde zekâta tâbii olur.

  Cenabı Hak Ramazan-ı Şerif'in feyzini ömür boyu devam ettirebilmeyi, son nefesimizin de ebedi bir bayramın müjdecisi olmasını cümlemize nasip eylesin. Şimdiden tüm İslam âleminin bayramı mübarek olsun.

 

                                                                                         Kadriye ALTINKAYNAK

                                                                                                              Vaiz

NELER SÖYLENDİ?
@
NAMAZ VAKİTLERİ
PUAN DURUMU
  • Süper LigOP
  • 1Başakşehir FK3063
  • 2Trabzonspor2958
  • 3Sivasspor2953
  • 4Galatasaray2952
  • 5Beşiktaş2950
  • 6Fenerbahçe3049
  • 7Alanyaspor3048
  • 8Göztepe3038
  • 9Gaziantep FK3038
  • 10Antalyaspor3037
  • 11Kasımpaşa2935
  • 12Gençlerbirliği3032
  • 13Denizlispor3032
  • 14Yeni Malatyaspor3029
  • 15Çaykur Rizespor2929
  • 16Kayserispor2928
  • 17Konyaspor2927
  • 18MKE Ankaragücü3025
HAVA DURUMU
Gazete Manşetleri
Yol Durumu
E-GAZETE
Çebiç Köyünde orman yangını
GÜNÜN KARİKATÜRÜ
E-Bülten Kayıt
ARŞİV ARAMA